راهنمای اخلاقی پژوهش بر گامت و رویان

 

  
 

راهنماي اخلاقي پژوهش بر گامت و رويان

 

در جمهوري اسلامي ايران

 1392


مقدمه
        دانش بشر در زمينههاي زيستشناسي و زيستفناوري توليد مثل در دهههاي اخير پيشرفت گسترده و قابل توجهي يافته است. اين تحول با بهكارگيري تكنيكهاي باروري خارج رحمي به دوران جديدي وارد شد و در پي آن، دانش زيستشناسي توليد مثلي و فناوريهاي كمكباروري از رشدي فزاينده و چشمگير برخوردار شد. در نتيجه، پژوهش بر روي گامت و رويانهاي حاصل از باروري آزمايشگاهي، دغدغههاي اخلاقي ويژهاي را پديد آورد. پژوهش بر روي گامت و رويان انساني، بهواسطهي انتساب آن به انسان - که واجد کرامت است با ملاحظات و الزامات اخلاقي ويژهاي توأم است که در اين راهنما مورد اشاره قرار گرفتهاند. پژوهشگران بايد علاوه بر اين راهنما از ساير قوانين و مقررات کشور شامل راهنماي عمومي اخلاق در پژوهش و ديگر راهنماهاي اختصاصي اخلاق در پژوهش کشور آگاه باشند و آنها را رعايت کنند. مفاد اين راهنما ناظر بر تمامي پژوهشهايي است که بر روي گامت يا رويان آزمايشگاهي (تا پيش از ايجاد بارداري) انجام ميگيرند.

 


فصل اول: کرامت انساني

1-         هيچ پژوهشي نبايد بر روي رويان يا گامت انسان انجام شود، مگر آنكه براي سلامت باروري يا ساير جنبههاي سلامت انسان ضروري باشد و جايگزين مناسب ديگري براي رويان يا گامت انساني وجود نداشته باشد.

2-         هر گونه خريد يا فروش گامت يا رويان انساني، يا استفادهاز روياني که از طريق روابط تجاري بهدست آمده باشد ممنوع است.

3-          توليد رويان انسان با هدف پژوهشي ممنوع است. پژوهش بر روي رويان تنها در صورتي قابل قبول است که آن رويانها به قصد درمان ناباروري و توليد مثل توليد شده باشند و از رويانهاي اضافي باقيمانده براي پژوهش استفاده شود.

تبصره: در مورد شبيهسازي پژوهشي- درماني، توليد رويان انساني با هدف درماني و در صورتي که روش جايگزيني براي توليد سلول بنيادي مورد نظر در دسترس نباشد، مجاز است.

4-          القاي تخمکگذاري و استحصال تخمک از بدن انسان تنها براي پژوهش ممنوع است. از تخمکهايي براي پژوهش بايد استفاده شود که با هدف باروري القا و استحصالشده و در پايان فرايند کمک باروري زياد آمده باشند، يا در خارج از بدن (براي مثال، از سلولهاي بنيادي) حاصل شده باشند.

5-          انجام پژوهشهايي که مستلزم آسيب يا تخريب رويان هستند، بر روي رويانهاي با سن بيشتر از 14 روز پس از لقاح، ممنوع است (در موارد فوق، مدت زماني كه رويان منجمد شده است در نظر گرفته نميشود).

تبصره: دستکاري (شامل بيوپسي) از روياني که قرار است منجر به بارداري شود، با هدف درماني براي همان رويان، بلامانع است.

6-           تعداد رويانهاي مورد پژوهش بايد حداقل تعداد لازم براي رسيدن به هدف پژوهش باشد.

7-         پژوهش با اهداف زير بر روي گامت يا رويان انسان ممنوع است:

1-7 بهنژادي

2-7 بهسازي ژنتيکي و توانافزايي

3-7    توليد موجودات هيبريد يا کايمراي انسان و حيوان

4-7 تغيير محتواي ژنتيكي گامت يا رويان انسآنکه قرار است به رحم منتقل شود، مگر با هدف پيشگيری از بيماری يا درمان

5-7 شبيهسازي توليد مثلي انسان


فصل دوم: رضايت آگاهانه و رازداري

8-   از آنجايي که رويان حاصل از گامتهاي زوجين است و نميتوان به آن نام فرزند را اطلاق نمود، رضايت شرکت در پژوهش بايد از زوجيني گرفته شود که از گامت آنها براي ايجاد رويان استفاده شده است. در اين راهنما به زوجين مذکور، صاحبان رويان گفته ميشود.

9-   هر گونه پژوهش بر روي رويان انساني نياز به اخذ رضايتنامه از صاحبان رويان و کسب مجوز کميتهي اخلاق در پژوهش دارد.

10-    صاحبان رويان بايد آگاه شوند که فرايند اطلاع رساني و اخذ رضايت براي شركت در پژوهش كاملاً از روند درمان ناباروري مجزاست و درمان منوط به چنين رضايتي نيست. ذکر اين نکته در تمامي طرحنامههاي پژوهشي ضروري است.

11-    صاحبان رويان ميتوانند در هر زمان رضايت خود را براي استفاده از رويان در پژوهش پس بگيرند. پس گرفتن رضايت فقط ميتواند تا قبل از انتقال رويان به رحم باشد.

12-    صاحبان رويان حق ندارند که استفاده از رويان اهدايي خود را به افراد خاصي محدود کنند.

 پژوهشگران بايد اطلاعات مربوط به منشأ زيستشناختي گامتها و رويانها را دقيقاً ثبت كنند. در اين ميان حفظ صحت و رعايت خصوصي بودن اطلاعات فوق ضروري است.

 


فصل سوم: مواردي که پژوهش روي رويان منجر به بارداري مي شود

1- در اينگونه پژوهشها بايد زيانهاي احتمالي شركت در پژوهش در قياس با منافع آن براي فرزند حاصل قابل توجيه باشد. در پژوهشهايي كه فقط براي بهدست آوردن اطلاعات جديد است، امكان هر گونه خطر افزودهاي غير قابل پذيرش است.

2- پژوهشگران بايد اطمينان حاصل کنند كه احتمال هر گونه عوارض ناخواسته براي رويان و يا مخاطرات طولانيمدت براي سلامت فرزند حاصل، در کمترين حد ممكن است.